PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ, TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO

Tai biến hay đột quỵ là hiện nay khá phổ biến, không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi mà còn xảy ra ở cả những người trẻ có lối sống không điều độ. Tai biến là bệnh có tỷ lệ gây tử vong và tàn phế cao. Di chứng sau tai biến, đột quỵ não ảnh hưởng nặng nề đến đời sống của người bệnh, họ phải phục thuộc gần như hoàn toàn vào người thân. Vậy cách phòng ngừa tai biến mạch máu não, đột quỵ sao cho hiệu quả nhất? Mời theo dõi các thông tin dưới đây.

Cách phòng tránh tai biến mạch máu não, đột quỵ

Ăn uống

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây và các loại hạt, ngũ cốc
• Uống nhiều nước hoặc nước trái cây, sữa đậu nành.
• Nên dùng dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu ôliu…
• Hạn chế ăn thịt đỏ [thịt bò, thịt heo]. Ăn trứng và các loại thịt trắng như thịt gà, vịt, ngỗng, cá.
• Hạn chế các đồ ăn nhiều chất béo, đồ chiên xào,dầu mỡ. Các thức ăn nhiều cholesterol làm tăng mảng bám trong động mạch, tăng xơ vữa động mạch nên tăng nguy cơ tai biến, đột quỵ não.
• Hạn chế các thực phẩm nhiều cholesterol như bánh mì thịt, phô mai và kem.
• Giảm lượng muối trong nấu ăn, nên nêm nếm vị nhạt hơn so với bình thường. Nếu dùng muối thì nên dùng muối hạt với số lượng hạn chế,tránh dùng muối tinh.
• Không uống rượu hoặc uống không quá 1 ly/ ngàyvà nên uống rượu vang đỏ vì nó giúp bảo vệ tim và não.

Vận động

• Tập thể dục giúp máu huyết lưu thông, đầu óc được thư giãn và tăng cường sức đề kháng. Giúp giảm nguy cơ đột quỵ và các bệnh tim mạch.
• Nên tập đều đặn mỗi ngày, ít nhất 30 phút/ lần.
• Tránh đi tập thể dục ngoài trời khi trời lạnh hoặc nhiều sương vì việc thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột từ trong nhà ra ngoài trời làm cơ thể thích nghi không kịp nên dễ nhiễm lạnh, gây co mạch dẫn đến tai biến.
• Nên vận động vừa sức, vừa khỏe vừa dễ chịu. Có thể đi bộ thư giãn, đi thang bộ hoặc tham gia câu lạc bộ bóng bàn, cầu lông…
• Luôn giữ ấm cơ thể để tránh nhiễm lạnh.
• Tránh vận động hay làm các việc cần nhiều thể lực như mang vác nặng, chạy nhanh…

Tinh thần

• Tránh các cú sốc tinh thần, lo âu, căng thẳng.
• Người thân nên thường xuyên trò chuyện, hỏi han và động viên để người bệnh có tâm lý tích cực, tinh thần thoải mái.
• Nếu có thể thì nên tập cho người bệnh ngồi thiền giúp tâm trí an tĩnh. Bắt đầu với 5 phút thiền mỗi ngày vào sáng sớm và trước khi ngủ. Cần giữ thẳng lưng và tập trung theo dõi hơi thở chạy vào chạy ra.

Kiêng tránh

• Không hút thuốc lá. Thuốc lá là một trong những nguy cơ làm tăng khả năng tai biến. Nên cai thuốc lá triệt để.
• Hạn chế dùng các chất kích thích như rượu, bia, trà đặc, cà phê.

Khám sức khỏe định kỳ

• Việc khám định kỳ giúp phát hiện sớm các nguy cơ gây tai biến và các vấn đề về sức khỏe để phòng ngừa và điều trị hiệu quả cao hơn.
• Với người có sẵn bệnh nền là đái tháo đường, tim mạch, mỡ trong máu cao thì càng nên khám định kỳ để kiểm soát các chỉ số của bệnh tránh các chỉ số này tăng cao gây ra nguy cơ nghẽn mạch máu não cao.

CÁCH SƠ CỨU NGƯỜI BỊ TAI BIẾN VÀ ĐỘT QUỴ

Việc sơ cứu tại chỗ đúng cách cho người bị đột quỵ, tai biến rất quan trọng trong khi chờ đưa người bệnh đến bệnh viện cấp cứu càng sớm càng tốt.

Dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ

Ngay khi thấy các dấu hiệu tai biến, đột quỵ dưới đây thì cần đưa người bệnh đến bệnh viện càng nhanh càng tốt để tăng khả năng chữa trị thành công và giảm nguy cơ tử vong.

Quy tắc FAST

• F [face – Mặt]: mặt có biểu hiện bất thường như méo miệng, nhìn mờ
• A [arm – tay]: tay khó cử động, cầm nắm.
• S [speech – nói]: nói bị líu lưỡi, không rõ chữ.
• T [Time – thời gian]: gọi cấp cứu liền hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Triệu chứng BEFAST

• Đột ngột yếu, tê mặt, tê tay chân.
• Nói đớ, nói líu lưỡi hoặc không nói chuyện được.
• Chóng mặt, té không rõ nguyên nhân.
• Méo miệng, nhìn mờ hoặc không thấy đường.
• Đau đầu dữ dội.

Đừng chủ quan với TIA – Cơn thiếu máu não thoáng qua

Nhiều người bị đột quỵ thoáng qua, nghĩa là họ có các triệu chứng như tai biến nhưng sau đó thấy các triệu chứng giảm dần và khỏe lại. Nhưng điều đó báo hiệu là cơ thể đã xuất hiện cục máu đông làm tắc nghẽn tạm thời mạch máu nhưng sau đó cục máu đông tự vỡ do kích thước nhỏ. Cục máu đông sẽ hình thành và gia tăng kích thước trong tương lai gần vì vậy người bị tai biến thoáng qua nên đi gặp bác sĩ để giải quyết tình trạng bệnh trước khi xảy ra cơn đột quỵ thực sự.

Các việc cần làm, sơ cứu khi có người bị tai biến, đột quỵ tại chỗ

Cho người bệnh nằm xuống lập tức, không để té ngã

• Nếu thấy họ có dấu hiệu đột quỵ, tai biến thì cần cho người bệnh nằm xuống ngay để tránh té ngã gây chấn thương.

Cho người bệnh nằm nghiêng.

• Nếu người bệnh muốn nôn mửa hoặc suy giảm ý thức thì cần đặt người bệnh nằm nghiêng để tránh sặc thức ăn nôn mửa vào đường thở.
• Tư thế nằm nghiêng nhằm bảo vệ đường thở và là tư thế tốt nhất để bảo vệ an toàn cho người bệnh. Khi họ đang nằm ngửa mà hôn mê thì lưỡi thường tụt xuống họng gây bít đường thở, còn khi họ nôn ói ở tư thế nằm ngửa và không còn tỉnh táo thì rất dễ hít các chất nôn vào đường thở gây tắc đường thở hoặc suy hô hấp.
• Móc hết đàm nhớt nếu người bệnh nôn ói để thông đường thở cho họ.

 Đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt

• Hãy luôn nằm lòng câu thơ sau để cứu người thân bị đột quỵ

                                       “Méo cười, ngọng nói, xuội tay

                                        Mau gọi cấp cứu, đi ngay đừng chờ”

• Gọi cấp cứu [điện thoại số 115] ngay hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện cấp cứu càng sớm, càng nhanh càng tốt. Bệnh nhân đến bệnh viện càng sớm thì khả năng chữa thành công càng cao, còn người bệnh càng đến bệnh viện trễ thì nguy cơ tử vong càng cao.
• Lưu ý khi di chuyển bệnh nhân cần phải tránh xóc khi di chuyển.
• Có một suy nghĩ sai lầm khá phổ biến là không được di chuyển người bệnh tai biến, đột quỵ. Tuy nhiên nếu cứ để người bệnh nằm yên,không đưa đến bệnh viện sớm thì vùng não bị chết càng lan rộng và nguy cơ tử vong cao.
• Cứ chậm trễ 1 phút thì có đến gần 2 triệu tế bào não bị chết nên việc quan trọng là đưa người bị đột quỵ, tai biến đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
• Thời gian vàng để cấp cứu người bị tai biến, đột quỵ tại bệnh viện là trong khoảng 3 – 4,5 giờ đầu tiên ngay sau khi có các dấu hiệu đột quỵ.

Không cho người bệnh uống nước, thuốc hay ăn bất cứ thứ gì tại chỗ

• Khi bị tai biến, đột quỵ thì khả năng nuốt của họbị ảnh hưởng. Nếu lúc này ta cho họ uống nước hay bất cứ thuốc gì thì khả năng cao là họ sẽ bị sặc, làm tăng nguy cơ viêm phổi do hít sặc, do thức ăn, do thuốc vào đường thở.
• Không dùng thuốc hạ huyết áp cho người bệnh vì điều này có thể tác động lên sự tưới máu lên não ít hơn, làm chết nhiều tế bào não hơn. Chỉ dùng thuốc hạ huyết áp khi huyết áp cao hơn chỉ số 220/120 mmHg [cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc].
• Không dùng các thuốc chống đông máu, tan máu vì họ bị xuất huyết não mà dùng các thuốc trên sẽ làm cho bệnh tình thêm nguy kịch.
• Không cạo gió, cắt lễ cho người bệnh.

Theo dõi hơi thở của người bị tai biến, đột quỵ

• Nếu người bệnh hôn mê thì cần theo dõi nhịp thở của họ. Nếu thấy ngưng thở thì lập tức hô hấp nhân tạo ngay để cung cấp oxy cho não người bệnh vì chỉ 1, 2 phút thiếu oxy thì các tế bào não bắt đầu chết dần. Việc hô hấp nhân tạo là việc trước tiên phải làm để đảm bảo cung cấp đủ oxy cho tim và não người bệnh.

Tại sao bị liệt nửa người sau khi bị đột quỵ, tai biến?

Sau tai biến mạch máu não, di chứng thường gặp ở hầu hết các người bệnh là chứng liệt nửa người. Người bệnh bị yếu hoặc liệt hẳn một bên người, bên trái hoặc phải,tay và chân rất khó cử động, một số trường hợp còn bị khó nói, khó nuốt. Bạn có thể tìm hiểu nguyên nhân gây ra chứng liệt nửa người, có thể chữa trị được không và cách chăm sóc người bệnh liệt nửa người tại Bài viết này.

Bài viết đã tổng hợp và chia sẻ cách phòng ngừa tai biến và cách sơ cứu tạm thời cho người bị đột quỵ tại nhà trong khi chờ xe cấp cứu đưa đến bệnh viện. Nên nhớ phòng ngừa tai biến, đột quỵ chủ yếu là hạn chế thấp nhất việc hình thành cục máu đông hoặc các mảng xơ vữa động mạch. Mong là các thông tin trên đây sẽ hữu ích cho độc giả có người thân bị tai biến hoặc có nguy cơ bị đột quỵ.