CÁCH CHĂM SÓC NGƯỜI BỊ LIỆT NỬA NGƯỜI DO ĐỘT QUỴ, TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO VÀ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Để người bị liệt nửa người do tai biến mạch máu não, đột quỵ não hay do chấn thương sọ não hồi phục 100% là rất khó, tuy nhiên nếu chăm sóc người bị tai biến, đột quỵ não đúng cách, tập vật lý trị liệu thường xuyên và dùng thuốc điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ thì người bệnh có thể hồi phục 90% – 95%. Dưới đây là hướng dẫn chung cho các bệnh nhân bị liệt nửa người [do tổn thương não] đột quỵ xuất huyết não, tai biến, chấn thương sọ não.

Chăm sóc tâm lý

• Sau khi bị tổn thương não do tai biến thì gần như 100% người bị đột quỵ nhồi máu não bị liệt nửa người, rối loạn nói và nuốt…khiến họ không thể tự chăm sóc bản thân trong các sinh hoạt hàng ngày mà gần như phải phụ thuộc hoàn toàn vào người thân. Điều này làm cho họ chán nản, mặc cảm và dễ dẫn đến trầm cảm.
• Mà quá trình phục hồi chức năng khá lâu nên cần sự kiên trì cố gắng của người bị tai biến mạch máu não nặng, họ mà nản, bỏ buông xuôi thì việc phục hồi chức năng khó thành hiện thực. Do vậy người thân cần luôn trò chuyện và động viên họ, làm người bị đột quỵ chảy máu não thấy vui vẻ và có hy vọng để việc phục hồi chức năng hiệu quả và nhanh hơn.

Chăm sóc dinh dưỡng

• Chế độ dinh dưỡng cho người bị tai biến liệt nữangười bên trái rất quan trọng, vừa phải cung cấp đủ dinh dưỡng vừa phải giúp phòng ngừa việc tái phát bệnh lần nữa. Mỗi bữa ăn cần có đủ các thành phần khuyến cáo để có đủ chất dinh dưỡng, vitamin cho người bị tai biến. Chú ý nên để người bệnh ăn vừa đủ no, không ép ăn quá nhiều và cần thay đổi món mỗi ngày để tránh tình trạng biếng ăn, suy dinh dưỡng cho người bị tai biến mạch máu não.
• Mỗi bữa ăn nên có đủ các nhóm dinh dưỡng như sau:

                 - Nhóm đạm từ thịt, cá, trứng, đậu. Ăn nhiều cá ngừ,cá hồi.

                  - Nhóm bột từ gạo, bánh mì, ngũ cốc…

                  - Nhóm béo từ dầu thực vật không cholesterol

                  - Nhóm vitamin từ rau củ quả, trái cây.

• Không dùng nhiều muối khi nấu ăn cho người bị tai biến và đột quỵ vì làm tăng nguy cơ cao huyết áp. Kiêng sử dụng chất béo và các chất kích thích như rượu, bia, trà đặc, cà phê.
• Thức ăn nên được cần được thái nhỏ, ninh nhừ hay băm nhuyễn tùy theo khả năng nhai nuốt của người bị tai biến méo miệng để tránhkhả năng bị sặc, nôn khi ăn. Thức ăn nên có nước sốt để dễ nhai nuốt. Cho người bị đột quỵ liệt nửa người ăn từng phần nhỏ, ăn xong phần đó rồi mới đút tiếp muỗng khác.
• Cho người bị tai biến xuất huyết não ăn ở tư thế nửa ngồi, nửa nằm để tránh sặc khi ăn.
• Nếu người bị đột quỵ ăn quá ít, không đủ dinh dưỡngthì có thể bổ sung từ sữa cao năng lượng, bánh cao năng lượng.
• Giữ cân nặng vừa đủ cho người bệnh, tránh sụt cân hoặc tăng cân quá mức.
• Với người bị đột quỵ, tai biến bị liệt cơ hầu họng,chưa thể ăn, nhai được thì cần cung cấp dinh dưỡng qua ống thông với sữa giàu dinh dưỡng hoặc tự nấu súp lỏng nhưng phải đủ chất dinh dưỡng cho người bệnh.

Chăm sóc vệ sinh cho người bệnh liệt nửa người.

• Do người bị chấn thương sọ não bị liệt các cơ vận động nửa bên người phải nên thường phải nằm một chỗ thường xuyên và tiêu tiểu tại chỗ nên việc chăm sóc vệ sinh cho người bị chấn thương sọ não tại nhà rất quan trọng.
• Những vùng da bị hầm bí lâu cần được giữ vệ sinh sạch sẽ, khô thoáng để tránh lở loét, tránh việc nhiễm trùng da.
• Khi vệ sinh, tắm rửa cho người bệnh nên dùng nước ấm, nơi kín gió, trong khoảng 5 – 7 phút. Lưu ý không tắm vào buổi tối, vì khi bị lạnh dẫn đến co mạch dễ gây tai biến, đột quỵ lần 2, lần 3.
• Với người chấn thương sọ não nặng, nằm liệt một chỗ thì việc đại tiện, tiểu tiện rất khó khăn. Người chăm sóc có thể cho người bệnh dùng tã người lớn dùng 1 lần hoặc bô, khi dùng tã giấy thì nên lót thêm tấm lót bên dưới để chống trào. Quan trọng là phải vệ sinh sạch sẽ sau khi đại tiểu tiện nhằm tránh viêm nhiễm. Nên tập cho người bị chấn thượng sọ não ra ký hiệu hoặc động tác gì đó biểu thị họ muốn đi vệ sinh để kịp thời vệ sinh sạch sẽ cho họ.

Giường nằm

• Với người bị tai biến liệt nửa người, nằm một chỗ lâu ngày thì cần chú ý sử dụng đệm hơi hoặc đệm nước cho họ, đệm và giường cần bằng phẳng. Bên hông giường có thể gắn thêm thanh chắn đề phòng người bị liệt nửangười té ngã từ trên giường. Phần đầu giường có khả năng nâng lên hạ xuống càng tốt.
• Dùng thêm gối lót phần lưng, chân khi xoay chuyển người bệnh đổi tư thế nghiêng bên trái hoặc nghiêng bên phải.
• Giường của người bị tai biến liệt nửa người bên trái nên đặt nơi thoáng mát, có ánh nắng và tránh ẩm thấp, gió lùa.
• Nên thường xuyên vệ sinh gối, tấm trải giường, nệm của người bệnh để tránh nhiễm khuẩn.

Vận động và tập luyện‍

• Tập phục hồi chức năng cho người đột quỵ đứt mạch máu não, tai biến hiệu quả nhất trong 3 – 6 tháng đầu tiên.
• Cứ 2 – 3 giờ/lần nên di chuyển, thay đổi tư thế cho người bị đột quỵ não để máu huyết được lưu thông, giúp họ thoải mái trong người đồng thời tránh nguy cơ biến chứng của tai biến như lở loét ở các vùng da bị tì đè quá lâu.
• Cần thoa phấn rôm hoặc cồn, rượu vào các vùng da bị tì đè lâu nhằm tránh lở loét, hoại tử da.
• Người chăm sóc cần thường xuyên xoa bóp, vận động các bắp thịt, khớp của chân, tay của bệnh nhân bị liệt nửa người bên trái để máu huyết lưu thông, tránh bị teo cơ, cứng khớp.
• Cần cho người bị tai biến tụ máu não được xoa bóp, cử động tay chân ít nhất 3 lần/ ngày, và duy trì lịch trình này khi thấy chân tay đã hoạt động tốt trở lại.
• Hàng ngày nên cho người bị đột quỵ tập luyện các hoạt động thường ngày như tập cầm ly nước, tập cầm muỗng, tập lau mặt, tập thay quần áo….để duy trì trương lực cơ tại các chi.
• Động viên người bị tai biến mạch máu não tự vận động tối đa trong khả năng, chỉ hỗ trợ các việc mà người bệnh không thể tự làm. Điều này giúp tốc độ hồi phục chức năng nhanh hơn.
• Nếu người bị chấn thương sọ não bị rối loạn ngôn ngữ và ý thức yếu [không nhớ, không nhận thức] thì trong 3 tháng đầu tiên cần luyện nói và nghe cho người bệnh thường xuyên để phục hồi chức năng này. Khuyến khích họ nói những từ, câu đơn giản rồi tăng dần độ khó để luyện tập.

Nghỉ ngơi

• Cần duy trì chế độ ngủ đều đặn, dành 30 phút để nghỉ trưa.
• Khi nằm thì đầu giường nên cao 30 độ so với đầu. Cổ và thân người nên thẳng, không để gối quá cao khiến gập cổ làm người bị chấn thương sọ não khó thở.
• Điều chỉnh nhiệt độ phòng của người bệnh phù hợp,đặc biệt lưu ý khi trời quá lạnh hoặc quá nóng. Việc thay đổi nhiệt độ môi trườngđột ngột dễ gây tai biến, đột quỵ tái phát.
• Tránh để người bị chấn thương sọ não bị căng thẳng thần kinh, xúc động mạnh và mất ngủ.

Thuốc và tái khám

• Người đã bị tai biến mạch máu não, đột quỵ 1 lần rồi thì rất dễ tái phát mà khi tái phát thì di chứng lần sau sẽ nặng nề hơn. Do vậy người bị đột quỵ não nên uống đầy đủ và đều đặn hàng ngày theo đơn thuốc chỉđịnh của bác sĩ.
• Nên kết hợp bấm huyệt, vật lý trị liệu và dùng thuốc để nhanh chóng phục hồi chức năng cho người bị nhồi máu não. Các nghiên cúu cho thấy phương pháp dùng huyệt như bấm huyệt, châm cứu chữa trị liệt nửangười rất tốt trong việc hồi phục chức năng cho bệnh nhân liệt nửa người.
• Nếu người bị chấn thương sọ não có tăng huyết áp thì cần dùng thuốc hạ huyết áp và duy trì huyết áp ở mức 140-150/90 mmHg.
• Cần điều trị các nguyên nhân gốc gây ra tai biến,đột quỵ xuất huyết não như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tiểu đường, rối loạn nhịp tim.

Liệt nửa người có chữa được không?

• Làm Càng Sớm, Hiệu Quả Càng Cao Và Nhanh - Thực hiện việc bấm huyệt và vật lý trị liệu sớm ngay khi người bệnh được xuất viện về nhà và thực hiện liên tục trong 3 đến 6 tháng đầu tiên sẽ giúp người bị liệt nửa người hồi phục lên đến 90% - 95% khả năng vận động. Nếu sau 6 tháng mới bắt đầu cho người bệnh tập phục hồi chức năng thì tốc độ phục hồi chậm và mất nhiều công sức hơn.
• Người bệnh tai biến hay đột quỵ sau khi đã phục rồi thì rất dễ bị tái phát lần nữa. Do vậy việc phòng ngừa đột quỵ là việc rất cần thiết, đặc biệt với người bệnh đã từng bị tai biến mạch máu não rồi. Bài viết tại đây sẽ chia sẻ cách ngăn ngừa đột quỵ và tai biến hiệu quả và an toàn.

Việc chăm sóc người bị liệt nửa người cần sự kiên trì và có sự hiểu biết các kiến thức cơ bản nêu trên. Việc chăm sóc tốt và ngăn ngừa các yếu tố nguy cơ sẽ giúp tránh tai biến mạch máu não tái phát và tăng mức độ hồi phục cho người bệnh. Hi vọng các thông tin trong bài viết được tổng hợp sẽ hữu ích cho bạn